Symposium 'Als taal geen feestje is'

Een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is een veelvoorkomende stoornis. De kans is dan ook groot dat je als leerkracht of begeleider te maken krijgt met kinderen met TOS in de klas of groep. Deze kinderen hebben vaak specifieke onderwijs- en ondersteuningsbehoeften. Wat is TOS? En wat kan je doen om een kind met TOS te ondersteunen?

Bekijk deze uitnodiging in PDF

Inleiding

Pento, Kentalis en de Hanzehogeschool Groningen organiseren dit najaar het symposium ‘TOS: als taal geen feestje is’. Tijdens dit symposium krijg je meer inzicht in wat TOS is en het belang van een vroegtijdige signalering van TOS. Ook krijg je praktische handvatten aangeboden. Het symposium is zowel online alsook fysiek te volgen (zolang de coronamaatregelen het toelaten).

Accreditatie

Accreditatie is aangevraagd bij NVLF, NVO/NIP en SKJ.

Inschrijven

Schrijf je nu in via deze link!

De kosten voor zowel live als online deelname zijn € 95,- (€ 25,- voor studenten). Ben je werkzaam bij Pento of Kentalis? Dan kun je kosteloos deelnemen. Ditzelfde geldt voor studenten Logopedie aan de Hanzehogeschool Groningen.

Uiterlijk twee werkdagen voor het symposium ontvang je een uitnodiging met een link voor het symposium. Accepteer de uitnodiging. Via de link krijg je toegang tot het symposium.

Programma

Het symposium is zowel fysiek als online te volgen. Het programma bevat twee plenaire lezingen van vooraanstaande onderzoekers. Daarnaast is er een gevarieerd keuze-programma van lezingen, workshops en ervaringsverhalen. Tijdens deze middag krijg je meer inzicht in wat TOS nu precies is en laten wij het belang zien van een vroegtijdige signalering van TOS. Ook krijg je praktische handvatten aangeboden.

13.00 uur Inloop/ ontvangst
13.30 uur Welkom en openingswoord
13.40 uur Plenaire lezing: ‘Werken aan samenwerken met ouders’ door Ellen Gerrits
14.35 uur Eerste ronde parallelsessies
15.15 uur Pauze
15.45 uur Tweede ronde parallelsessies
16.30 uur Plenaire lezing: ‘Taal in het kwadraat: kinderen met TOS beter begrijpen’ door Constance Vissers
17.10 uur Afsluiting

Inhoud plenaire lezingen

Werken aan samenwerken met ouders
Door Ellen Gerrits, hoogleraar Logopediewetenschap Universiteit Utrecht en lector Logopedie Hogeschool Utrecht
In de zorg wordt steeds meer gesproken over ‘samen beslissen’, ‘kind en ouder
centraal’, ‘gelijkwaardig samenwerken met ouders’, ‘eigen regie en zelfredzaamheid’ en ‘cliëntperspectief’. Professionals in de zorg omarmen dit, maar het gevaar is ook dat het betekenisloos blijft. Welke gevolgen heeft het voor de huidige zorg voor
kinderen met TOS? Wat betekent dit voor de rol van ouders van deze kinderen? Hoe kunnen we met ouders samenwerken in de behandeling van hun kind? In deze lezing wordt de stand van de wetenschap besproken met betrekking tot samenwerking met ouders: van een gesprek met ouders over hun zorgen tot aan indirecte therapie
waarin de logopedist werkt met de ouders in plaats van met het kind.

Taal in het kwadraat: kinderen met TOS beter begrijpen
Door Constance Vissers, professor, hoogleraar Radboud Universiteit Nijmegen,
klinisch neuropsycholoog/ senior onderzoeker Kentalis Academie
TOS is een neurocognitieve stoornis in het verwerven van taal. Maar taalstoornissen komen bijna nooit alleen. Veel kinderen met TOS kampen met uiteenlopende
problematiek, met name op sociaal-emotioneel gebied. Om te komen tot afgestemde zorg en onderwijs is het noodzakelijk om inzicht te hebben in de verschijnselen die bij TOS passen, en in hun onderlinge samenhang. Het neuropsychologisch perspectief op TOS ontrafelt problemen in termen van interactie tussen taal en andere cognitieve functies en draagt zo bij aan inzicht in de grondslag van TOS. Vanuit dit neuro-psychologisch perspectief stel ik dat taalstoornissen niet alleen de dialoog met de
buitenwereld beïnvloeden, maar ook de dialoog met de eigen binnenwereld. Vanwege
deze dubbele belasting is er bij kinderen met TOS sprake van taalstoornissen in het kwadraat.

Inhoud Parallelsessies

TOS Beleving
Door Machteld Kort en anderen, logopedisten Kentalis
Hoe is het om een taalontwikkelingsstoornis (TOS) te hebben? Ervaar het zelf tijdens deze bijzondere workshop. Je leert wat TOS is en gaat kinderen met een TOS beter begrijpen. Je gaat zelf beleven hoe het is om niet uit je woorden te komen en hoe het kan voelen als je niet begrepen wordt. Dit zorgt voor meer begrip voor een kind met TOS en een beter inzicht in wat een kind met TOS nodig heeft om goed te kunnen functioneren.

Vechten voor mijn kind met een TOS (ervaringsverhaal)
Door Heleen Gorter, moeder
In deze lezing maak je kennis met mijn gezin en onze zoon met TOS. Ik laat aan de hand van filmpjes de taalontwikkeling van onze zoon zien vanaf onze eerste zorgen tot en met het reguliere basisonderwijs.
De behandeling de hij, en de begeleiding die wij kregen, als ook de impact die zijn TOS had op zijn verdere ontwikkeling. Met mijn verhaal wordt duidelijk dat een TOS niet stopt met leren praten. De gevolgen van TOS kunnen verstrekkend en levenslang zijn.

Taal In Zicht: is een taalontwikkelingsstoornis voor altijd?
Door Margo Zwitserlood-Nijenhuis, klinisch linguïst/onderzoeker Pento en Carla Vegter,
directeur Pento

In het onderzoeksproject Taal In Zicht volgen we 600 kinderen met TOS 20 jaar. Deze kinderen hebben allemaal op een TOS-behandelgroep gezeten. We vragen ons af waarom het ene kind met een verleden van TOS zich in de maatschappij en op school gemakkelijker ontwikkelt dan het ander. We zijn benieuwd naar belemmerende en bevorderende factoren voor de ontwikkeling. Na 3 jaar delen we met jullie de eerste onderzoeksresultaten.

Weerwoord, woordenschatondersteuning bij de methode Nieuwsbegrip
Door Gerarda Das en collega, ambulant begeleiders Kentalis
Woordenschat is bij veel leerlingen met TOS klein. Dit maakt het volgen van lessen
lastig. Ook het bijleren van nieuwe woorden is hierdoor moeilijk. We maken Weerwoord-lessen die voor iedereen vrij toegankelijk te gebruiken zijn. Dit zijn woordenschat semantisaties van de te leren woorden uit de methode Nieuwsbegrip. De leerling kan hierdoor beter meedoen met de les Nieuwsbegrip. We laten je de Weerwoord-lessen zien en de aanpak hierachter. Je weet straks hoe je Weerwoord zelf kunt inzetten in de klas of tijdens de begeleiding als voorbereiding op de les van Nieuwsbegrip.

TOS in de klas, de gevolgen voor begrijpend luisteren en begrijpend lezen
Door Bernadette Sanders, orthopedagoog en auteur
Het kind met TOS heeft moeite met het begrijpen van de veelal talige instructie die zowel mondeling als schriftelijk wordt gegeven. Vaak wordt de instructie onvoldoende begrepen en ervaren deze kinderen naast het begrijpend luisteren ook problemen met betrekking tot het begrijpend lezen. Begrijpend lezen komt terug in elk vak dat op school wordt aangeboden. Tijdens de lezing ervaar je hoe het is wanneer je de tekst die geboden wordt onvoldoende kan volgen. Wat heeft het kind met TOS in de klas nodig om de geboden mondelinge en schriftelijke informatie te volgen? Wat observeer je als het kind op dit gebied problemen ondervindt? Veel voorbeelden uit de praktijk en praktische adviezen voor in de klas.

Taalontwikkeling: mijlpalen en alarmsignalen
Door Margot I. Bochane, hogeschooldocent Hanzehogeschool, onderzoeker
Spraak- en taalproblemen zijn de meest voorkomende ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen. Als de spraak-taalontwikkeling van een kind niet goed verloopt kan dat grote gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling, op school en in de sociale context. Het is daarom van belang kinderen met problemen in de spraak-taalontwikkeling vroeg te signaleren voor verwijzing naar adequate hulp. Margot vertelt over spraak-, taalontwikkeling, mijlpalen in deze ontwikkeling en alarmsignalen van een niet goed verlopende ontwikkeling.

Kennismaken met ondersteunend tekenen bij TOS in jouw begeleiding
Door Pien van der Most, trainer in ondersteunend tekenen bij TOS
Als je TOS hebt, lever je elke dag topsport, want taal is overal. Ga je mee op reis? Maak kennis met het belang van ondersteunend tekenen in taal, bij emoties en in communicatie bij TOS. Ervaar wat ondersteunend tekenen bij TOS inhoudt, leer
anders te kijken naar tekeningetjes bij taal en wanneer jij deze tool in jouw werk kunt
inzetten (denk ook aan emoties en de verschillende situaties) Zorg dat je een pen en een tekenblokje in de buurt hebt, want we gaan ook aan de slag met ondersteunend tekenen. "Maar ik kan helemaal niet tekenen". Gelukkig maar! Want hier gaat het niet om de mooie tekening. Na afloop ben je geïnspireerd om de volgende werkdag direct impact te maken met ondersteunend tekenen in jouw begeleiding bij TOS.

TOS in de kinderopvang
Door Mirjam Blumenthal, senior onderzoeker Kentalis Academie
De kinderopvang is een belangrijke plek voor het signaleren en doorverwijzen van kinderen met een mogelijke TOS. Hier krijgen kinderen met TOS vaak ook de eerste begeleiding. Als Pedagogisch medewerkers heb je de kennis nodig om die signalering, verwijzing en begeleiding goed aan te kunnen pakken. Lukt het om kinderen met een mogelijke TOS daar goed te signaleren en begeleiden? In dit project zoeken we naar antwoord op die vragen. We kijken naar wat er goed gaat en wat er beter kan.

We doen dit vanuit drie verschillende invalshoeken, vanuit:
1. de pedagogisch medewerkers van de kinderopvang
2. behandelaars van onze organisaties
3. de ouders van kinderen met een TOS.

In deze interactieve presentatie laten wij je zien wat er uit ons onderzoek kwam.
Daarnaast geven wij concrete handvatten voor de praktijk.

Informatie

Voor meer informatie kun je contact opnemen met de afdeling kennisevenementen van Kentalis

T 06 - 22 22 25 29 | E kennisevenementen@kentalis.nl

Organisatie

De organisatie van het symposium is in handen van Pento, Kentalis en
de Hanzehogeschool Groningen.