Annet Bouma begon in de zomer van 2024 als een van de eersten aan het traineeship voor gedragskundigen bij Kentalis. Al lerend en onderzoekend rondde Annet haar traject succesvol af. Nu werkt ze als gedragskundige bij de Kentalis Enkschool TOS in Zwolle en bij de ambulante dienst PO Noord. Hoe vond ze het om een van de pioniers in dit nieuwe traineeship te zijn en wat zijn de meest waardevolle dingen die ze leerde? Annet vertelt het in dit vraaggesprek.
Je was één van de eerste trainees gedragskundige. Als je terugkijkt op je eerste weken als ‘echte’ gedragskundige: wat wist je toen nog niet, maar is nu vanzelfsprekend?
“Vooral iets persoonlijks: zelfvertrouwen. In het begin zocht ik vaak bevestiging bij mijn werkbegeleiders. Mijn eigen ideeën had ik ook wel, maar ik sprak ze nog niet altijd uit. Nu durf ik meer mijn mening te delen en te staan voor wat ik belangrijk vind. Ook op inhoud heb ik enorme stappen gezet. Ik heb tijdens het traineeship gewerkt op verschillende plekken: het Audiologisch Centrum, de vroegbehandeling, onderwijs, het Spraak- en Taal Ambulatorium en bij Wonen en Dagbesteding. Overal heb je een andere rol. Soms werk je direct met kinderen, soms bewaak je meer het proces en verbind je alle betrokkenen. Ik heb echt de breedte van het vak leren kennen. Ik kreeg overzicht in welke verschillende taken en rollen een orthopedagoog kan hebben en begon te merken dat er ergens in dat vak een passend plekje voor me is. En dat gaf me een stukje rust."
Wanneer voelde je: hé, ik kan dit. Ik ben geen trainee meer, ik ben gedragskundige?
“Dat was niet één groot moment. Dat voelde ik tijdens meerdere momenten. Bij een oudergesprek dat ik zelf leidde, een leerlingbespreking waarbij ik het voortouw nam of het moment dat ik mijn eigen caseload kreeg. En ook: collega’s die naar míj toe kwamen met vragen. Dan merk je dat zij jou zien als deskundige. Dat is eerst spannend, maar tegelijk ook precies wat je wilt. Hoe vaker het gebeurt, hoe vanzelfsprekender het voelt.”
Welke begeleiding maakte voor jou echt het verschil?
“Het vertrouwen dat ik kreeg. Mijn begeleiders gaven me ruimte om dingen te proberen. Ze keken mee, maar namen het niet over. Dat hielp mij om mijn eigen stijl te ontwikkelen. Wat ik ook waardevol vond, is dat iedere gedragskundige het werk net anders invult. Door die afwisseling kon ik ontdekken: wat past bij mij? Wat neem ik mee? Zo bouw je stap voor stap aan je eigen professionele identiteit.”
Het traineeship is opgebouwd van meekijken naar samen doen en uiteindelijk zelf doen. Wat vond je de spannendste stap?
“Zelf doen. Tijdens eerdere stages en in het begin van mijn traineeship vond ik het fijn om samen te werken met mijn begeleiders en daarna direct te kunnen sparren. Toen ik voor het eerst zelfstandig gesprekken voerde of bijvoorbeeld onderzoeken uitvoerde, zat ik veel in mijn hoofd. Had ik alles wel gezegd? Had ik iets gemist? Maar juist door het vaker te dóen, groeide mijn vertrouwen. Je weet dat je het kan en dan mag je het ook echt gaan laten zien. Dat vond ik spannend, maar het ging gelukkig steeds beter. Tegelijkertijd wist ik ook dat niet altijd alles perfect hoeft en dat je mag leren. Het ene moment gaat iets heel goed en op andere momenten is er juist ruimte voor verbetering. Dat mag er ook zijn. Daar ben ik zelf ook heel kritisch op en mijn werkbegeleiders hebben mij daar ook enorm bij geholpen.”
Je was pionier in een nieuw traineeship dat nog volop in ontwikkeling was. Hoe was dat?
“Superleuk. We bouwden het traject samen op. Met onze studiebegeleider en mijn mede-trainee hadden we wekelijks overleg. Wat werkt goed? Wat kan beter? Soms moesten we samen het wiel uitvinden, maar dat gaf juist energie. Een mooi voorbeeld: de leerdoelen voor de periode onderwijs sloten eerst vooral aan op een schoolsetting. Toen bleek dat ik drie maanden bij de ambulante dienst zou werken, mocht ik zelf met mijn werkbegeleider nieuwe leerdoelen formuleren. Ik kreeg echt de regie. Als trainees hadden we ruimte om mee te denken en er werd naar ons geluisterd. Zo maakten we samen het traineeship sterker.”
Kun je een moment noemen waarop alles samenkwam: kennis, ervaring én impact op de leerling of cliënt?
“Dat was tijdens een breed overleg met ouders, collega’s en externe betrokkenen. We zochten samen naar de beste vervolgstap voor een kind. Ik pakte mijn rol als gedragskundige zelfstandig. Iedereen bracht zijn eigen kennis en ervaring in. Je voelt dan: we doen dit samen voor het kind. Dat puzzelen, dat zoeken naar wat echt helpt; dát is waarom ik dit werk doe. Dan komt alles samen.”
Wat typeert jou nu als gedragskundige, wat tijdens het traineeship is versterkt?
“Verbinding. Ik ben het belang van goede samenwerking nog meer gaan zien én actief gaan opzoeken. Je moet weten wat je aan elkaar hebt. Vanuit vertrouwen ontstaat ruimte om het beste voor een kind te doen. Als trainee kom je telkens in een nieuw team. Dan moet je je plek vinden. Dat lukt alleen als je jezelf openstelt. Ik ben bewuster gaan investeren in die lijntjes. Even na schooltijd binnenlopen bij een leerkracht, kort afstemmen of gewoon vragen hoe het gaat. Dat klinkt klein, maar het maakt een groot verschil. Vanuit die verbinding kan ik het grotere plaatje bewaken en hopelijk echt van waarde zijn.”
Hoe was het om te merken dat collega’s steeds meer op je gingen vertrouwen?
“Mooi. In het begin voelt het spannend, maar het wederzijds vertrouwen groeit snel. En dat vertrouwen geeft je weer vleugels. Je durft meer initiatief te nemen en je expertise in te zetten.”
Wat neem je uit het traineeship zeker mee in je vaste baan?
“Het besef dat je als gedragskundige onderdeel bent van een groter proces rond een kind en het systeem. Jij bent niet degene die alles alleen doet, maar je bent medebewaker van het geheel. En ook: volhouden. Als iets niet meteen lukt, niet afhaken. Blijven kijken: wat kan wél? Welke stap kunnen we nu zetten? Die houding neem ik elke dag mee. En ik blijf het zeggen: verbinding. Het lijkt een detail, maar het is wat mij betreft de basis van alles.”
Wat zou je zeggen tegen iemand die overweegt om te starten met het traineeship?
“Gewoon doen! Het is een unieke kans om het vak in de volle breedte te leren kennen. Ja, het kan soms een rollercoaster zijn en je moet stevig in je schoenen staan. Maar je krijgt zóveel kansen om in verschillende ‘keukens’ te kijken. Collega’s zeggen weleens tegen mij: ‘Had ik dit maar gehad toen ik begon.’ Dat zegt genoeg. Het traineeship helpt je om stap voor stap je eigen identiteit als gedragskundige te vormen. Je ziet verschillende professionals aan het werk en kiest bewust wat bij jou past. Ik had het voor geen goud willen missen. En eerlijk? Het heeft mij niet alleen een baan opgeleverd, maar ook vertrouwen in mezelf als professional.”
Inge Geluk, begeleider traineeship gedragskundige: "Als begeleider van dit traject geloof ik in leren door te doen: met vertrouwen, nieuwsgierigheid, reflectie, met ruimte om te ontwikkelen én met het vieren van successen! En wat is het geweldig om te zien wanneer een trainee die kansen vol energie oppakt en laat zien hoeveel groei er mogelijk is als je durft, ontdekt en blijft gaan. De trajecten die de eerste 'pioniers' Annet en Anneke doorliepen, zijn daar een prachtig voorbeeld van!"